Marnowanie jedzenia często zaczyna się niewinnie: kupujemy o jedną rzecz za dużo, zapominamy o produktach schowanych z tyłu lodówki albo gotujemy większą porcję, niż jesteśmy w stanie zjeść. W efekcie część żywności trafia do kosza, choć nadal mogłaby zostać wykorzystana.
Ograniczenie strat nie wymaga całkowitej zmiany stylu życia. Wystarczy kilka prostych nawyków, które ułatwiają planowanie, przechowywanie i wykorzystywanie produktów. Dzięki nim można lepiej korzystać z tego, co już znajduje się w domu, a przy okazji rozsądniej robić zakupy.
Zacznij od przeglądu zapasów
Przed wyjściem do sklepu warto sprawdzić zawartość lodówki, zamrażarki i szafek. Taki krótki przegląd pomaga uniknąć kupowania produktów, które już mamy.
Zwróć uwagę na:
– produkty z krótkim terminem przydatności,
– otwarte opakowania,
– warzywa i owoce, które zaczynają mięknąć,
– zapasy przechowywane w zamrażarce,
– produkty kupione wcześniej, ale jeszcze niewykorzystane.
Dobrym rozwiązaniem jest zapisywanie zapasów w telefonie lub na kartce umieszczonej na lodówce. Nie musi to być szczegółowa lista. Wystarczy zanotować kilka produktów, które warto zużyć w najbliższych dniach.
Planuj zakupy i posiłki
Planowanie nie musi oznaczać tworzenia skomplikowanego jadłospisu na cały tydzień. Można zacząć od wybrania trzech lub czterech dań i dopasowania do nich listy zakupów.
Przed zakupami odpowiedz sobie na kilka pytań:
– Ile osób będzie jadło w domu?
– W które dni przygotowanie posiłku może być trudniejsze?
– Czy planujesz jeść poza domem?
– Jakie produkty masz już w kuchni?
– Czy wybrane składniki można wykorzystać w kilku daniach?
Warto także planować posiłki elastycznie. Jeśli jeden produkt pojawia się w kilku przepisach, łatwiej go zużyć w całości. Przykładowo marchew może być dodatkiem do zupy, surówki, sosu albo pieczonych warzyw.
Na zakupy zabieraj konkretną listę i staraj się jej trzymać. Promocja nie zawsze oznacza oszczędność, szczególnie gdy produkt nie zostanie wykorzystany przed upływem terminu.
Rozróżniaj daty na opakowaniach
Informacje na etykietach pomagają ocenić, jak długo produkt może być używany, ale warto czytać je dokładnie. Sformułowanie „należy spożyć do” dotyczy najczęściej produktów szybko psujących się. Po tej dacie nie powinny być spożywane.
Z kolei określenie „najlepiej spożyć przed” odnosi się głównie do jakości produktu. Po wskazanym terminie żywność może nadal nadawać się do użycia, jeśli była prawidłowo przechowywana, a jej wygląd, zapach i smak nie budzą zastrzeżeń.
Nie dotyczy to jednak każdej żywności. W razie wątpliwości lepiej zachować ostrożność. Produkty z uszkodzonym opakowaniem, pleśnią, nieprzyjemnym zapachem lub nietypową konsystencją należy wyrzucić.
Przechowuj żywność w odpowiedni sposób
Właściwe przechowywanie może wyraźnie wydłużyć świeżość produktów. Po zakupach warto szybko odłożyć je w odpowiednie miejsce, zamiast pozostawiać na blacie lub w torbach.
Przydatne zasady to:
– warzywa i owoce przechowuj zgodnie z ich potrzebami,
– pieczywo trzymaj w suchym miejscu, najlepiej w pojemniku lub bawełnianym woreczku,
– otwarte produkty przekładaj do szczelnych pojemników,
– gotowe dania opisuj datą przygotowania,
– produkty z krótkim terminem ustawiaj z przodu lodówki,
– nie przepełniaj lodówki, aby powietrze mogło swobodnie krążyć.
Warto stosować zasadę „pierwsze weszło, pierwsze wychodzi”. Nowe produkty ustawiaj za tymi, które zostały kupione wcześniej. Dzięki temu starsze zapasy będą łatwiejsze do zauważenia.
Wykorzystuj produkty, które tracą świeżość
Lekko zwiędnięte warzywa nie zawsze trzeba wyrzucać. Marchew, pietruszkę, seler, paprykę czy cukinię można wykorzystać do zupy, sosu, zapiekanki albo dania jednogarnkowego.
Owoce, które są bardzo dojrzałe, sprawdzą się w:
– koktajlach,
– owsiance,
– cieście,
– domowym musie,
– kompotach i deserach.
Czerstwe pieczywo można pokroić i wysuszyć na grzanki lub bułkę tartą. Z obierek i resztek warzyw, jeśli są czyste i nadają się do użycia, można przygotować bazę do bulionu. Łodygi ziół mogą wzbogacić sos, a ugotowany ryż lub kasza mogą stać się składnikiem sałatki albo kotletów.
Najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. Wykorzystuj tylko te produkty, które nie mają oznak zepsucia.
Gotuj porcje dopasowane do potrzeb
Duże porcje mogą wydawać się wygodne, ale często kończą się nadmiarem jedzenia. Jeśli nie masz pewności, ile przygotować, ugotuj mniej i w razie potrzeby dodaj kolejną porcję.
Pomocne może być używanie stałych naczyń i miarek. Po kilku tygodniach łatwiej będzie ocenić, ile ryżu, makaronu, kaszy czy ziemniaków wystarcza domownikom.
Nadmiar gotowego dania przełóż do pojemnika i schowaj do lodówki, zamiast zostawiać go na stole. Zaplanuj, kiedy zostanie zjedzony. Resztki obiadu mogą być także bazą kolejnego posiłku, na przykład nadzieniem do tortilli, składnikiem sałatki lub dodatkiem do zapiekanki.
Zamrażaj nadwyżki
Zamrażanie pozwala zachować wiele produktów na później. Można mrozić między innymi pieczywo, ugotowane dania, warzywa, owoce i świeże zioła. Najlepiej dzielić żywność na mniejsze porcje, aby rozmrażać tylko tyle, ile będzie potrzebne.
Każdy pojemnik lub woreczek warto opisać nazwą produktu i datą zamrożenia. Zamrażarka nie powinna być miejscem, w którym jedzenie znika bez śladu. Raz na jakiś czas przejrzyj jej zawartość i zaplanuj posiłki z wykorzystaniem starszych zapasów.
Nie zamrażaj ponownie produktów, które zostały już rozmrożone, chyba że wcześniej zostały ugotowane. Przechowuj żywność w szczelnych opakowaniach, aby ograniczyć jej wysychanie i przenikanie zapachów.
Włącz całą rodzinę
Ograniczanie marnowania jedzenia jest łatwiejsze, gdy wszyscy domownicy znają podstawowe zasady. Dzieci mogą pomagać w planowaniu prostych posiłków, układaniu produktów w szafkach czy wybieraniu składników do wykorzystania w pierwszej kolejności.
Dobrym pomysłem jest wyznaczenie jednego dnia w tygodniu na „przegląd lodówki”. Wtedy można sprawdzić, co trzeba szybko zjeść, i przygotować danie z dostępnych produktów. Taki zwyczaj rozwija kreatywność i pomaga traktować resztki jako składniki, a nie problem.
Małe zmiany mają znaczenie
Najlepsze efekty daje połączenie kilku prostych działań: planowania zakupów, właściwego przechowywania, kontrolowania porcji i twórczego wykorzystywania resztek. Nie trzeba od razu wprowadzać wszystkich zasad. Wybierz jeden nawyk, na przykład cotygodniowy przegląd lodówki, i stopniowo dodawaj kolejne.
Ograniczenie marnowania jedzenia to przede wszystkim lepsza organizacja codziennych czynności. Gdy wiemy, co mamy w domu i jak można to wykorzystać, łatwiej przygotowywać posiłki, robić przemyślane zakupy i korzystać z żywności do ostatniej rozsądnej porcji.
O autorze
